Çok Yaşayın, İyi Yaşayın

Lenfödem Nedir ve Nasıl Kontrol Edilir? İlk Adımımız Spor!

Herkese merhaba!

Yepyeni bir haftaya hazır mıyız? Kocaman bir EVET!

Bu hafta sizinle yoga ve meditasyon hakkında konuşmayı planlıyorduk, ancak egzersiz ile ilgili yazım yayınlandıktan sonra lenfödem ve spor üzerine pek çok soru aldım. Gelin bu soruları beraber cevaplayalım ve bu hafta lenfödem hakkında bilmemiz gerekenlere bir göz atalım.

LENFÖDEMİ ÇOK DUYDUM, AMA NEDİR BU LENFATİK SİSTEM?

Lenfatik sistem sağlığımızı koruyan önemli vücut sistemlerimizden biridir. Vücudumuzdaki tüm dokulara ulaşan çok yollu bir ağa sahiptir. Bu sistem proteince zengin “lenf suyu” adını verdiğimiz sıvıyı vücudumuzun heryerine taşır, dokulara ulaştırır, ve buralardan bakteri, virüs, ve artık maddeleri toplar. Lenfatik sistemimizin bir parçası olan lenf kanalları, lenf suyunu topladığı zararlı maddeler ile birlikte lenf bezlerimize taşır. Lenf bezlerimiz salkımlar halinde boyun, koltukaltı, karın, ve kasıklarımızda bulunurlar. Lenf bezlerimizde lenfosit adı verilen vücudumuzun savaşçı hücreleri yaşarlar. Bu hücreler lenf kanallarının getirdiği artık maddeleri lenf bezlerinde arındırırlar. Sonuç olarak da filtrelenmiş zararlı maddeler vücudumuzdan dışarı atılırlar.

Eğer vücudumuzun belirli yerlerindeki lenf kanallarımız tıkanır, zarar görür, veya ameliyat ile çıkartılırsa, boşaltma işlemi tam olarak gerçekleşemeyebilir ve lenfödem adını verdiğimiz durum açığa çıkar. Lenfödem, lenf suyunun vücudumuzun belirli yerlerinde birikmesiyle oluşan şişkinliğe verilen addır.

PEKİ LENFÖDEM NEDEN OLUR?

Lenfödem kendiliğinden oluşabildiği gibi, kanser ameliyatları ve radyoterapi de lenfödeme sebep verebilir. Özellikle meme kanseri ameliyatlarında koltukaltı lenf bezleri de alınabildiğinden dolayı, kol lenfödemi her 10 meme kanseri hastasından 2sinde görülmektedir. Lenfödem genellikle kol veya bacaklarda görülür, ancak göğüs, karın, boyun, sırt, kolaltı, ve kasık bölgelerinde de görülebilir.

Fazla kilo, kanser tedavisi gördüğümüz alanda varislerin bulunması, ameliyat veya radyoterapi sonrası cilt iltihaplanması, ve hareketsizlik lenfödem riskimizi arttırabilir.

NASIL TEDAVİ EDİLİR?

Lenfödem tamamen tedavi edilemese de büyük bir ölçüde kontrol edilebilir; şişkinlik azaltılabilir, enfeksiyon önlenebilir, ve normal hayatımıza mümkün olduğu ölçüde devam edebiliriz. Bu süreçte doktorumuzun dediklerine harfi harfine uymamız çok önemli. Biliyorum, sürekli aklınıza takılan bir durumla hergün baş etmek kolay olmayabilir. Ama unutmayın, lenfödeminiz kontrol altında tutmak için yaptıklarınız günlük rutininizin bir parçası haline gelirse çok da farkına varmayacaksınız. Mesela ben geçirdiğim kazadan beri hergün yaralarımın pansumanını yapmak zorundayım. Banyomda kendime bir köşe oluşturdum, orada teker teker pansumanlarımı açıyorum, yaralarımı temizliyorum, ve tekrar kapıyorum. Bu arada da kırık kolumu hareket ettirmemeye çalışıyorum. Duş almadan önce de kuzenim Ece pansumanlarım ıslanmasın diye yaralarımı streç filmle kapıyor, o da alıştı artık hemen paketleyiveriyor beni :) İlk gün bana çok dertli hatta imkansız gelen bu süreç, bir hafta sonra inanır mısınız artık beni hiç rahatsız etmiyor. Tamamen otomatiğe bağlandı, yapı yapıverip hayatıma devam ediyorum. Yani birşey rutin haline gelince asla ilk zamanki rahatsızlıkları hatırlatmıyor, insan herşeye alışıyor!

Siz de lenfödem kontrolünüzde yapmanız gerekenleri rutine bağlayın. Bu arada da sevdiklerinizden destek alın, yardım istemekten asla çekinmeyin! Düşünün, siz olsanız yardım etmez miydiniz?

LENFÖDEMİM VAR, HALA SPOR YAPABİLİR MİYİM?

Tabiki de! Egzersiz lenfödem kontrolünde aslında önemli bir yere sahip. Çünkü lenf kanallarının etrafındaki kaslar hareket ettikçe lenf sıvısının kanallarda akışı bir o kadar kolaylaşıyor; yani hareket ödeme iyi geliyor. Uçaklarda ve uzun yolculuklarda arada bir kalkıp yürümemizin, vücudumuzu esnetmemizin tavsiye edilmesinin asıl nedeni de bu! Kol ve bacak kaslarımız çalıştıkça lenf suyu daha kolay hareket ediyor, dokulardan boşaltılıyor, ve böylece yolculuk sonunda kollarımızın ve bacaklarımızın şişi engelleniyor ve ayakkabılarımıza sığabiliyoruz :)

Lenfödeminiz varsa ne tür bir spor yapabileceğiniz üç faktöre bağlı:

- Ödemden önce ne sıklıkta spor yapıyordunuz?
- Nasıl bir tedavi gördünüz/görüyorsunuz?
- Lenfödeminiz hangi seviyede?

Spora başlamadan önce mutlaka doktorunuzla veya terapistinizle bu konuyu görüşün, onlar bu üç faktöre bağlı olarak size ne tür hareketleri yapıp yapamayacağınızı söyleyebilirler, ihtiyaçlarınıza göre egzersiz rutininizi düzenleyebilirler.

Lenfödemliyken en önemli püf nokta spora nazikçe başlayıp hareket seviyenizi yavaşça arttırmak. Bir süredir egzersiz yapmadıysanız yürüyüş sizin için harika bir başlangıç olabilir. Hafif tempo kısa mesafelerle başlayın; zaman içinde hızınızı ve mesafenizi arttırabilirsiniz. Bisiklete binme, aerobik egzersiz, ve ağırlık kaldırma lenfödeminize yük bindirebilir, bu nedenle yürüyüşün yanı sıra yüzme ve dalış gibi lenfödeminize iyi gelecek hafif sporları tercih etmelisiniz.

Hergün biraz egzersiz yapmaya gayret edin, günlük programınıza egzersizi dahil etmeye çalışın. Yürüyüşü hayatınıza sokmak en kolayı, geçen hafta konuştuğumuz gibi daha uzağa parkederek veya toplu taşıma araçlarından güvenli olduğu sürece bir durak erken inerek gün içine yürüyüşünüzü sıkıştırabilirsiniz.

HERGÜN YAPABİLECEĞİNİZ KÜÇÜK HAREKETLER

Kol lenfödeminiz varsa aşağıdaki basit omuz ve kol egzersizlerini deneyebilirsiniz. Bu hareketleri hergün, otururken veya televizyon izlerken bile yapabilirsiniz. Tabiki hareketleri denemeden önce mutlaka doktorunuza veya terapistinize danışın. Eğer bu egzersizleri yaparken yoruluyorsanız bunu onlarla paylaşın. Egzersiz sırasında kolunuz ağrımaya başlarsa hareket tekrarını azaltabilirsiniz. Eğer kompresyon giysisi giyiyorsanız giysinizi egzersiz yaparken de giymelisiniz.

Bir sandalyeye rahatça dik oturun ve kolunuzu kucağınızda bir yastığa, veya koltuğun koluna koyun. Birkaç derin nefes alın ve egzersizinize başlayın:

- Elinizi yumruk yapın ve parmaklarınızı gererek açın. 10 defa tekrarlayın.

- Kolunuzu avucunuz yere bakacak şekilde bir yastığa koyun. Bileğinizi yastıktan kaldırmadan parmak uçlarınız yukarı bakacak şekilde elinizi geriye doğru kaldırın ve indirin. 10 defa tekrarlayın.

- Kolunuzu bükmeden yastığın üzerine avuçiçiniz tavana bakacak şekilde koyun. Kolunuzu yukarı kaldırın ve omzunuza dokunun. 10 defa tekrarlayın.

- Elinizi kalçanıza değecek şekilde arkanıza götürün ve kolunuzu kaldırabildiğiniz kadar yukarı arkaya kaldırın. 10 defa tekrarlayın.

- Dik oturun ve eliniz kafanızın arkasına gelecek şekilde kolunuzu yukarı kaldırın. 10 defa tekrarlayın.

Önemli bir not: Ödemli kolunuza ekstra yük bindirmeyin. Bu kolunuzla bavul, alışveriş torbası gibi ağır yükler taşımayın, tek omuz çantası kullanmayın.

Doğru postürde oturmak da biriken lenf suyunun direne edilmesine yardımcı olur. Kol ödeminiz varsa otururken kolunuzu hafifçe yüksekte tutmaya çalışın, mesela bir yastığa veya koltuğunuzun koluna koyun.

Doktorunuzun veya terapistinizin gözetimi altında lenfödeminizi kontrol altında tutmak için günlük egzersizlerinizi mutlaka yapın. Unutmayın, lenfödemi kontrol altında tutarsanız gündelik hayatınızı etkilemeden yaşamınıza devam edebilirsiniz. Yeter ki yapmanız gerekenleri rutinleştirin, ve ödeminiz iyi durumda olsa bile yapmaya devam edin.

Ödeminiz olsun olmasın, günlük yürüyüşleri hayatınızın bir parçası haline getirin!

Lenfödemi kontrolde el masajı üzerine Dr. Vildan Çerçi ile çok güzel bir söyleşi yapıyorum, haftaya kendisi ile bu konuları detayları ile işleyeceğiz.

Her zamanki gibi soru ve yorumlarınızla bana ulaşabilirsiniz.

Harika bir hafta geçirmeniz dileği ile, sağlıkla kalın!

Nazlı Şenyuva

30.9.2014 - 07:49

Diğer Yazılar  ››

Reklamlar