İleri Evre Meme Kanseri

Eğer meme kanseri hücreleri lenf veya kan yoluyla meme dışındaki organlara yayılırsa, ileri evre meme kanseri oluşur. Bu evre meme kanserine; metastatik meme kanseri veya evre 4 meme kanseri de denir. Meme kanseri hücreleri en sıklıkla kemik, akciğer, karaciğer ve beyne giderler. İleri evre meme kanseri genellikle memedeki kanser teşhis edildikten çok sonra ortaya çıkabilir, bazen memedeki kanser teşhis edildiğinde çoktan yayılmıştır. Bazen de, memedeki kanser bulunamaz ama metastazları vardır. Eğer ileri evre meme kanseri söz konusuysa, tam tedavi sağlanamaz ama şikayetler iyileştirilebilir.
Tedavide amaç; kanserin büyümesini yavaşlatmak, şikayetleri gidermek ve bu şekilde yaşam kalitesini artırmaktır. Göğüs kanserini uzun yıllar kontrol altında tutacak ve kaliteli bir yaşam sağlayacak çok çeşitli tedavi seçenekleri mevcuttur.

Kemik Metastazları

Meme kanseri hücreleri memeden çıkıp kemiklere yerleşir ve orada çoğalırlarsa olur.
Belirtiler:
Kemik metastazlarında bazen şikayet olabilir, bazen de hiç şikayet olmaz. Bazen de metastaz benzeri şikayetler; başka hastalıklar nedeniyle ortaya çıkabilir.
-Ağrı: Tutulmuş bölgede ağrı ve çoğunlukla hassasiyet olur.Ağrı devamlıdır veya geceleri artabilir.Ağrı rahatlıkla kontrol altına alınabilir.
-Kemik zayıflığı ve kırıklar : En sık omurgalarda zayıflık ve kırık görülür ,bazen bu kırıklar sinir basısı yapar ve bacaklarda ağrı,güçsüzlük,idrar tutamama ve omurgada ağrı şikayetlerine neden olabilir. Eğer kırık ani olmuşsa ve bası olmuşsa acil ameliyat gerekebilir. Kırık yavaş yavaş çökme şeklinde oluşmuşsa radyoterapi çok faydalı olur.Bazen ödemi azaltmak için tedaviye kortizonda eklenebilir.
-Hiperkalsemi(kanda kalsiyumun artması) : Metastazlar kemikte yıkıma neden olacağından kemiğin yapısında bulunan kalsiyum açığa çıkıp kana karışabilir.Eğer kalsiyum seviyesi çok yükselirse bulantı,kusma,kabızlık ve uyku hali yapar.Daha ileri safhada susuzluk,halsizlik ve zihin bulanıklığı oluşur. Tedavi için bol su içmek ve bazen de hastanede serum tedavisi uygulamak veya bifosfonat denilen ilaç tedavisi olmak gerekir.
-Kemik iliğinin tutulması : Bazen meme kanseri hücreleri kemik iliğine gidebilirler.Bu durumda kemik iliği yeni kan hücreleri yapamaz ve halsizlik nefes darlığı gibi belirtiler ortaya çıkar.
Teşhis ve tedavi:
Kemik metastazlarını teşhis etmek için öncelikle kemik sintigrafisi yapılır. Damardan radyoaktif bir madde enjekte edilir, bu madde anormal kemik dokusu tarafından tutulur. Osteoporoz (kemik erimesi), artrit de (eklem iltihabı) benzer bulgular verir. Ayrım yapabilmek için ayrıca kemik filmi ve kemik MR ı gibi tetkikler yapmak gerekir. Kemik metastazlarında çeşitli tedaviler kullanılır.
-Bifosfonatlar : Kemikteki yıkımı azaltırlar. Tablet olarak veya damar yoluyla verilirler.
-Radyoterapi :Tek doz veya bölünerek birkaç dozda verilir.Tedavi kısa sürer bu nedenle yan etkiler pek görülmez.
-Diğer tedaviler : Hormon tedavisi, kemoterapi, hedef tedaviler kullanılabilir.Bu konularla ilgili ayrıntılı bilgiye ilgili konu başlıklarından ulaşılabilir. Cerrahi tedavi: Kırıklara engel olmak veya kırılan bölgeyi sabitlemek amacıyla bazı ortopedik ameliyatlar yapılabilir. Bazen de kemiği sağlamlaştırmak için bölgeye suni kemik çimentosu enjekte edilir. Bu işleme vertebroplasti denilir ve radyoloji ünitesinde yapılır.

Beyin Metastazları

Bazen meme kanseri hücreleri kan veya lenf yoluyla beyine gidip yerleşebilirler ve beyin metastazları oluştururlar.
Belirtiler :
Hücrelerin beyindeki yerleşim yerine göre belirtiler olacaktır. En sık görülen şikayet baş ağrısıdır.Daha önce oluşan baş ağrılarından farklıdır.En fazla sabah uyanınca hissedilir ,gün ilerledikçe azalır.bazen bu ağrılara bulantı,kusma ve halsizlik eşlik edebilir.
Bu belirtilerin dışında vucudun bir tarafında güçsüzlük,denge kaybı,bilinç kaybı,çift görme,kafa karışıklığı,konuşma bozukluğu gibi belirtiler olabilir.Belirtiler genelde yavaş yavaş başlar ve giderek şiddetlenir.
Teşhis ve tedavi :
İyi bir noroloji ve göz muayenesi yapmak gerekir.Bunu takiben beyin tomografisi veya beyin MR ı yapılır ve kesin teşhis konur.Çok ender olarak biopsi yapmak gerekebilir.
Tedavi:
-Steroid tedavisi: Beyindeki tümörün etrafındaki ödemi çözerek basıncı düşürür ve şikayetler geriler.
-Radyoterapi : Beyin metastazlarında en sık kullanılan tedavi şeklidir.Genelde tüm beyin her gün olmak üzere beş gün ışınlanır.Tedavi yorgunluk ve bazen saç dökülmesi yapabilir,saçlar yeniden çıkar.
-Cerrahi : Genelde cerrahi mümkün olmaz çünkü bir çok yerde küçük tümörler şeklindedir. Radyocerrahi (gama knife-gama bıçağı): Bazı vakalarda tümör yeri tam saptanıp yoğun olarak ışınlanması mümkün olabilir. Beyin metastazlarının kontrolü mümkündür, belirtiler büyük oranda kontrol altına alınabilir.

Karaciğer Metastazları

Meme kanseri hücrelerinin kan veya lenf yoluyla karaciğere yerleşmesi ile oluşurlar. Karaciğerin en önemli görevi sindirim için gerekli maddeleri salgılamak ve kan pıhtılaşması için gerekli bazı proteinleri yapmaktır.Karaciğer çok büyük bir organ olduğu için çoğunlukla işlevini sürdürebilir.
Belirtiler:
Karaciğerde sekonder meme kanseri yani meme kanseri metastazları oluştuğunda çok değişik belirtiler görülebilir.
-Ağrı: Meme kanseri metastazları karaciğeri büyütebilir,bu durumda karaciğeri saran zar gerilip ağrıya neden olur.Karaciğer sağda alt kaburgaların hemen altında bulunur.Bu bölgede rahatsızlık hissinden ciddi ağrıya kadar değişik derecelerde şikayetler olabilir.Bazen de sağ omuzda ağrı olabilir.Bu büğyümüş karaciğerin omuza giden sinirlere bası yapması sonucunda olur.
-Bulatı, iştahsızlık: Karaciğer büyümesinin mideyi sıkıştırması ve veya karaciğer karaciğer hücrelerinin yıkımı nedeniyle oluşan zehirli maddeler sonucu bulantı olabilir.İlaç tedavisi fayda sağlar.
-Hıçkırık: Büyümüş karaciğer in diafragmaya basısı sonucunda oluşur.Oturarak sık sık sıvı almak ve bazı ilaçlar fayda sağlar.
-Asit: Karın boşluğunda serbest sıvı birikmesidir.Karnın şişmesine ve solunum zorluğuna neden olabilir.Bu sıvı zaman zaman boşaltılarak hasta rahatlatılır.
-Kansızlık: Pıhtılaşma mekanizmasının bozulmasına bağlı olarak kansızlık olabilir.Kan ilaçları ve bazen kan tarnsfüzyonu fayda sağlar.
-Sarılık ve kaşıntı: Eğer sagra yollarında tıkanmalar olursa safra normal yollarla atılamaz ve vücutta birikir. Göz akının ve cildin sararmasına neden olur.İdrara koyulaşır ve büyük tuvaletin rengi açılır.Safranın ciltte birikmesi sonucunda kaşıntı gelişir.Safra yollarına bir ince tüp (stent) yerleştirerek safranın dışarı alınması sağlamak şikayetleri azaltır. Teşhis ve tedavi: İyi bir fizik muayeneyi takiben kan tahlilleri ,batın ultrasonu,batın tomografisi ve gerekirse batın MR ı yapılır. Zen de biopsi yapmak gerekebilir.
Tedavi:
-Karın boşluğundaki sıvının (asit) boşaltılması (parasentez): Lokal anestezi ile karnın alt yan tarafı uyuşturulur e buraya bir ince boru (kateter ) yerleştirilerek sıvı dışarı alınır. Hastanede yatmayı gerektirmez. İşlem kısa sürer.
-Cerrahi: Eğer karaciğerin bir bölümü tutulmuşsa o bölüm çıkarılabilir.

Akciğer Metastazları

Meme kanseri hücreleri kan veya lenf yoluyla akciğere yerleşirse oluşur. Akciğerde birden fazla bölgeye yerleşebilirler.
Belirtiler:
Meme kanseri akciğerlerde metastaz yaparsa hafiften ağıra değişik belirtiler görülebilir.
-Nefes darlığı: Göğüs kanserinin akciğer metastazının en sık görülen belirtisidir. Nefes almak rahat değildir ve yeterince nefes alınamıyor hissi mevcuttur.Nefes darlığı özellikle eforda daha belirgindir,ileri durumlarda istirahat halindeyken de olur.Nefes darlığı göğüs kanseri metastazının hava yollarını tıkaması veya akciğerde ödem oluşturması sonucunda olur. Akciğerlerdeki meme kanseri metastazı ,akciğer enfeksiyonlarına da zemin hazırlar.
-Öksürük: Meme kanserinin akciğere yayılmasının en sık görülen belirtilerinden biri de öksürüktür. Kanserli bölgenin hava yollarını tutması veya enfeksiyona neden olması sonucunda oluşur.
-Ağrı: En sık akciğeri örten zarın (plevra) gerilmesi veya tümör hücreleri tarafından istilası sonucunda görülür.Ağrı kesicilere cevap verir.
-Akciğer zarının sıvı toplaması: Bazen akciğeri saran zarın altında sıvı toplanabilir ve nefes darlığına neden olur,zaman zaman sıvıyı boşaltmak gerekir.
Teşhis ve tedavi:
İyi bir fizik muayeneyi takiben akciğer filmi,akciğer tomografisi ve gerekirse akciğer MR ı yapılır.Teşhisten emin olunmazsa tomografi eşliğinde biopsi gerekebilir.
Tedavi:
Nefes darlığı hastada panik yaratır ve nefes almayı iyice güçleştirir. El vantilatörü ile serin hava yapmak veya açık cam önünde oturmak fayda sağlar. Paniği azaltmak için gevşeme teknikleri kullanılabilir.Bunun için solunum fizyoterapistinden yardım almak ve doğru nefes almayı öğrenmek faydalı olur. Hava yollarını genişletici bazı ilaçlar çok faydalı olur (solbutamol vs).Bu ilaç doğrudan paf şeklinde veya buharla birlikte verilebilir.
-Lenfanjit: Akciğerdeki lenf yollarının iltihabıdır.Steroid tedavisi çok faydalı olur.
-Akciğer zarında sıvı toplanması: Lokal anestezi ile uyuşturularak zarın altına bir ince tüp (kateter) yerleştirilip sıvı dışarı alınır. Hastanın hastanede yatmasını gerektirmez. İşlem kısa sürer. Eğer çok sık sıvı toplanıyorsa iki plevra yaprağının birbirine yapıştırılması (pleurodesis) işlemi yapılır. Bu işlem için akciğer zarının (plevra) altına yerleştirilen kateterden yapışmayı sağlayan bir madde verili ve iki zar biribirine yapıştırılır.Böylece bir daha sıvı toplanamaz.